Yükseklik

 

Bu soru Kopenhagen daki bir Universitenin fizik sinavindan
alinmistir:

"Bir gokdelenin yuksekligini barometre ile nasil bulursunuz,
anlatiniz."

Ogrencilerden birinin cevabi: "Barometrenin ucuna bir ip baglarsiniz.
Sonra gokdelenin tepesinden asip sallarsiniz. Barometre yere degdiginde ipin
boyuyla barometrenin boyunun toplami gokdelenin yuksekligini verecektir."

Bu oldukca orijinal cevap hocayi cileden cikartmaya yetti ve ogrenci
dersten kaldi. Ogrenci cevabinin dogrulugu konusunda itirazda bulundu ve
Universite durumu cozmek icin baska bir hoca gonderdi.

Bu noktada ogrenci hakkinda ne dusunurdunuz? Sizin karariniz ne
olurdu ?

Cocuk kalmali mi gecmeli mi ?

Yeni hoca, cevabin aslinda dogru olduguna fakat kayda deger bir fizik
bilgisinin varligini gostermedigine karar verdi. Sorunu cozmek uzere ;
Ogrencinin en azindan asgari bir temel fizik bilgisi olup olmadigini
anlamak icin ona alti dakika vererek sorunun sozlu cevabini vermesi kararini
aldi. Ilk bes dakika genc sessizlige gomuldu. Alni dusunceden kiris kiris
olmustu. Hoca zamanin tukenmekte oldugunu hatirlattiginda genc cesitli
cevaplarinin oldugunu fakat hangisini kullanacagina karar veremedigini
soyledi.

Tekrar acele etmesi tavsiye edilince genc soyle cevapladi:

"Ilk olarak, barometreyi gokdelenin tepesine cikartip kenarindan
asagi birakip yere inene kadar gecen sureyi olcersiniz. Binanin
yuksekligi (H=0.5 x g x t kare) formulu uygulanarak hesaplanabilir.Fakat
barometre icin kotu bir secim..."

"Veya gunes parliyorsa, barometrenin yuksekligini olcersiniz. Sonra
onu bir yere dikip golge uzunlugunu ve sonra da gokdelenin golge uzunlugunu
olcebilirsiniz. Bundan sonrasi basit bir orantiyi cozmek olacaktir"

"Fakat bu konuda gok bilimsel bir cevap istiyorsaniz barometrenin

ucuna bir sicim baglayip onu bir sarkac gibi sallandirabilirsiniz; once yer
seviyesinde daha sonra da gokdelenin tepesinde. Yuksekligi T=2pi kare kvk (I
/g)formulundeki farktan yararlanarak bulabilirsiniz."

"Yahut da gokdelenin disarisinda bir yangin cikis merdiveni varsa
barometreyi bir cetvel gibi kullanarak yukariya cikarken gokdelenin boyunu
barometre yuksekligi biriminden sayip bunlari toplayabilirsiniz."

"Eger ille de SIKICI ve ortodoks olmak istiyorsaniz, tabii ki
barometre ile gokdelenin tepesindeki ve yer seviyesindeki basinci olcer
milibar cinsinden cikan farki feet'e cevirebilirsiniz ve yuksekligi
bulursunuz."

"Ancak bizler daima zihnin bagimsizligi ve bilimsel metodlar kullanma
konusunda tesvik edildigimiz icindir ki en iyi yol suphesiz hademenin
kapisini calmak ve yeni bir barometre isteyip istemedigini sorarak
gokdelenin yuksekligini soylemesi durumunda ona bu barometreyi verecegimizi
soylemek olurdu."

Simdi genci dinledikten sonra hala ayni seyi mi dusunuyorsunuz ?
Gecmeli mi kalmali mi ?

Ogrencinin adi :
Niels Bohr, Fizik'te nobel odulu kazanan tek Danimarkali.