Einstein'dan iktibaslar
Relativite bize aynı tek gerçeğin farklı tanımlamaları
arasindaki ilişkiyi oğretir. Bence anahtar kelime "aynı tek gerçek". O aynı tek gerçeğin
karşısında gruplara ayrılmışız ve her grup kendi algılama
biçimine göre onu algılıyor ve tanımlıyor. Biz de o
gerçekliğin birer parçası olduğumuzdan, ve dolayısıyla onu
dışarıdan ve bütünüyle göremediğimizden, kimin tanımlamasının
onun haddi zatındaki durumuna en yakın oldugunu bilmemizin
bir yolu da yok.
Bazen kendime nasil olup ta relativite teorisini kuranin ben
oldugumu sorarim. Sanirim bunu nedeni normal bir yetiskinin
uzay ve zaman hakkinda dusunmekten asla vazgeçmemesidir.
Bunlar ona çocukken ogretilen seylerdir. Fakat benim
zihinsel gelismem gecikmisti; bu nedenle de uzay zaman
hakkinda dusunmeye basladigimda artik buyumustum.
Ogretmenler! (Ozellikle ilkokul ogretmenleri!)
Ogrencilerinizi salak, geri zekali, aptal gibi etiketlerle
yaftalamadan once bir daha dusunun: Belki onlar sizin
onyargilarinizi ve onlara ogretmekle yukumlu oldugunuz
saçmaliklarinizi kabul etmeyecek kadar zekiler.
Bence bir parçacığın ölçümlerden bağımsız olarak ayrı bir
gerçekliği olmalıdır. Yani, birileri olçum yapmiyorken bile
bir elektron spin, konum ve saireye sahip olmalidir. Ben
bakmiyorken bile Ay'in orada oldugunu dusunmek isterim.
Size soyledim: Bu adam ömrü boyunca quantum mekaniğini içine
sindiremedi. Bu konu felsefenin çozülmemiş sorularından
biridir. Einstein'in boyle dusunuyor olmasi sorunu çozmez.
(Bir kaynaktan fenomenoloji kelimesinin anlamina bakin.)
Zeka bize araçlar ve amaçlar arasindaki karsilikli iliskiyi
açiklar. Fakat sadece dusunme bize nihai ve temel amaç
hakkinda bir fikir vermez. ?nsanin sosyal hayatinda bu temel
amaç ve degerleri belirgin hale getirmek ve onlari suratle
bireyin duygusal hayatina katmak, bana gore, dinin yerine
getirmesi gereken en onemli islevdir .
Bu lafi okuyunca Voltaire'in sozunu hatirliyorum.
Tahayyul bilgiden daha önemlidir. Bilgi sınırlıdır. Tahayyül
dünyayı kuşatır.
Yuce ruhlar her daim yetersiz beyinlerden siddetli bir
muhalefetle karsi karsiya kalmistir.
Einstein'in relativite teorisini açıkladığı gunden beri ona
siddetli itiraz eden birilerinin oldugunu duymadim. Bu
durumda:
1. Einstein yuce ruh degildir.
2. Yetersiz beyinlerin her daim muhalefet ettigi ifadesi
yanlıştır.
3. "Yuce ruhlar" ve "yetersiz beyinler" kelimeleri objektif
tanimlamalardan yoksun anlamsiz kelimelerdir.
Yaa, bir sekilde unlu olmus kisiler kesmeye ne kadar duskun
oluyor!
III. Dunya Savasi'nin hangi silahlarla yapilacagini
bilmiyorum, ama VI. Dunya Savasi taslar ve sopalarla
yapilacaktir.
Sağduyu 18 yasina kadar edinilen önyargılar koleksiyonudur.
